Ένοχος

Η ιστορία είναι στιγμές. Χώρες και λαοί μπορούν να σωθούν ή να καταστραφούν από μια λάθος κίνηση ή από μια ενέργεια που θα μπορούσε να ήταν σωτήρια και δεν έγινε.
Μπορεί μια στιγμιαία απόφαση να ανατρέψει μια εδραιωμένη αντίληψη. Η αφήγηση του Αμερικανού διπλωμάτη Τζέιμς Σπέιν, ο οποίος το καλοκαίρι του 1974 υπηρετούσε ως ο δεύτερος τη τάξει στην πρεσβεία της Άγκυρας, ανατρέπει πολλά από όσα γνωρίζαμε. Την ίδια ώρα, όμως, δημιουργεί πολλά ερωτήματα, για το πώς ενήργησε ο ίδιος και ο προϊστάμενός του, πρέσβης Γουίλιαμ Β. Μακόμπερ Τζούνιορ, την κρίσιμη εκείνη ημέρα, τη 19η Ιουλίου, παραμονή της τουρκικής εισβολής. Οι δυο διπλωμάτες ήταν εντεταλμένοι να παραδώσουν επείγουσα επιστολή του Προέδρου των ΗΠΑ στον Τούρκο Πρωθυπουργό, Μπουλέντ Ετζεβίτ, αλλά δεν το έπραξαν. Και δεν το έπραξαν αν και πήγαν στο γραφείο του Ετζεβίτ. Στην επιστολή ο Νίξον ζητούσε από τον Τούρκο Πρωθυπουργό, με σκληρή μάλιστα γλώσσα, να μην προχωρήσει στα σχέδιά του για εισβολή στην Κύπρο. Γιατί δεν το έκαναν; Ποιο «αόρατο χέρι» τούς σταμάτησε;
Στη νέα, επικαιροποιημένη έκδοση των αρχείων Κίσινγκερ, οι Κώστας Βενιζέλος και Μιχάλης Ιγνατίου δεν ξετυλίγουν απλώς το νήμα — το ακολουθούν ως το τέλος. Ως τον άνθρωπο που, από την Ουάσιγκτον, κρατούσε το άλλο άκρο.